“Στέλλα”, το διαμάντι της 7ης Τέχνης σε ασπρόμαυρο μοτίβο

Όταν ο Κακογιάννης φιλοτέχνησε τον θρύλο της Μελίνας

Κάνει πρεμιέρα στους κινηματογράφους το μακρινό 1955, το μαγικό άγγιγμα του Μιχάλη Κακογιάννη, η εμβληματική ταινία εποχής Στέλλα. Ηθοπλαστική προσέγγιση και καταγραφή της εποχής, η πατριαρχία και η γυναικεία χειραφέτηση αναδύονται στην επιφάνεια, οριοθετώντας το αρσενικό και θηλυκό πρότυπο και αντι-πρότυπο, ταυτόχρονα. Πρωταγωνίστρια της ταινίας είναι η Στέλλα, μια λαϊκή, ανεξάρτητη από επιλογή και μοναχική γυναίκα, τραγουδίστρια σε νυχτερινά κέντρα. Διατηρεί σχέση με τον πλούσιο μπον βιβέρ Αλέκο και τον χωρίζει, όταν αυτός ζητάει μόνιμη δέσμευση υπό της δέσμευσης του γάμου, πράξη που η Στέλλα τη συνδέει με εκχώρηση της ατομικής της ελευθερίας. Έτσι κάνει δεσμό με τον ποδοσφαιριστή Μίλτο, λαϊκό και ντόμπρο παλληκάρι, και όταν κι αυτός της ζητάει να παντρευτούν η Στέλλα επιλέγει τον θάνατο.

Η ιστορία διαδραματίζεται στον Πειραιά, βέβαια οι σκηνές γυρίστηκαν κυρίως στα Εξάρχεια και στην Πλάκα. Η δραματική στιγμή κορύφωσης με το all time classic «Στέλλα, φύγε, κρατάω μαχαίρι» γυρίστηκε στη συμβολή των οδών Καλλιδρομίου και Ιουστινιανού, σημείο διασύνδεσης με την αρχαία τραγωδία και το δράμα. Μοντερνό και παράδοση, δράμα και συναίσθημα, Μελίνα Μερκούρη και Γιώργος Φούντας, πλαισιωμένοι από ένα καστ-όνειρο: Αλέκος Αλεξανδράκης, Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, Βούλα Ζουμπουλάκη, Σοφία Βέμπο, Χριστίνα Καλογερικού.

Η σκηνογραφία του Γιάννη Τσαρούχη και η περίφημη αφίσα της ταινίας που φιλοτέχνησε ο Γιώργος Βακιρτζής, δημιουργούν ένα υπόβαθρο αναφοράς που παραπέμπει στην απόλυτη αρτιστική αρμονία. “Αγάπη που ‘γινες δίκοπο μαχαίρι”, “Έφτά τραγούδια θα σου πω”, “ Το φεγγάρι είναι κόκκινο” αποτελούν το μουσικό λούνα παρκ που υπογράφει ο Μάνος Χατζιδάκις (με τη βοήθεια του Βασίλη Τσιτσάνη).

H ταινία αντιμετωπίστηκε από τους κριτικούς υποτονικά και επικριτικά εντός συνόρων αλλά το κοινό την κατέταξε στην κορυφή αφού «έκοψε» 135.000 εισιτήρια, περισσότερα από την δημοφιλέστατη «Φτώχεια, λατέρνα και φιλότιμο» που κατετάγη δεύτερη. Μάλιστα έντυπα της εποχής που θεωρούνταν προοδευτικά, όπως η Αυγή και η Επιθεώρηση της Τέχνης, απαξίωσαν την ταινία με υποτιμητικές κριτικές.

Εκτός συνόρων η πορεία υπήρξε διθυραμβική ενώ η ερμηνεία της Μελίνας Μερκούρη την καθιέρωσε σε διεθνές επίπεδο. Μάλιστα στις Κάνες -όπου διαγωνίστηκε η ταινία- ξεκίνησε το συναρπαστικό ταξίδι ζωής της, αφού γνωρίστηκε με τον Ζυλ Ντασέν. Το παράδοξο είναι ότι η Μελίνα επιθυμούσε διακαώς την καθιέρωσή της σχεδόν για μια δεκαετία πριν χωρίς αποτέλεσμα, αφού οι παραγωγοί και σκηνοθέτες την απέρριπταν λόγω..μεγάλου στόματος.

Η ταινία ήταν υποψήφια για τον Χρυσό Φίνικα στο φεστιβάλ των Κανών του 1955, η Μελίνα για το βραβείο α΄ γυναικείου ρόλου. Το επόμενο έτος θα κερδίσει την Χρυσή Σφαίρα Ξενόγλωσσης Ταινίας και αυτό θα επιφέρει την καθολικότητα ως προς την καλλιτεχνική αναγνώριση της Στέλλας.