“Κόκκινα” δάνεια a la cart, η συνειδητοποίηση

Το σπίτι που έγινε αλόγιστη θυσία

Η διαχείριση των «κόκκινων» δανείων, από το 2010 και ένθεν, υπήρξε εξόχως προβληματική εκ μέρους του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Παράλληλα, η κρατική στρατηγική κινήθηκε στην ίδια αρνητική κατεύθυνση, με αποτέλεσμα οι ελλληνικές τράπεζες να διαθέτουν –με διαφορά- το υψηλότερο στοκ τέτοιων δανείων, εντός ευρωζώνης.

Συγκεκριμένα, στο τέλος του γ’ τριμήνου του 2020, 28,5% του συνολικού δανειακού χορηγητικού χαρτοφυλακίου εξακολουθεί να καταλαμβάνεται από «κόκκινα» δάνεια και για να αντιληφθεί κάποιος την πραγματική διάσταση του προβλήματος, αρκεί να αναφερθεί ότι η δεύτερη στον σχετικό πίνακα Κύπρος διαθέτει ποσοστό μη εξυπηρετούμενων δανείων πέριξ του 12,5%, η Πορτογαλία 6% και η Ιταλία 5%.

Παράλληλα, η χώρα μας προβλέπεται να έλθει αντιμέτωπη με μια νέα γενιά μη εξυπηρετούμενων δανείων, που θα προκύψει λόγω του κορωνοϊού. Αυτό θα δημιουργήσει αυξημένη ανάγκη αναθεώρησης μελλοντικών προβλέψεων και σίγουρα θα επηρεάσει δομικά την κερδοφορία των τραπεζών. Τα μορατόρια των δανείων θα λάβουν τέλος όπως τέλος θα λάβουν και τα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης, που μέχρι ένα βαθμό απέτρεψαν τη στάση πληρωμών των δανειοληπτών εν μέσω πανδημίας.

Ειδικότερα, η σχέση τραπεζικών ιδρυμάτων και εταιριών διαχείρισης προβληματικών δανείων (funds) ενισχύθηκε, αφού από τα 30,8 δισ ευρώ που είχαν μεταβιβαστεί στο τέλος του β’ τριμήνου 2020, στο τέλος του γ’ τριμήνου του 2020 το συνολικό ποσό ξεπέρασε τα 33 δισ ευρώ. Αν δε, σε αυτά συνπολογιστεί και η τιτλοποίηση δανείων της Alpha Bank ύψους 10,8 δισ ευρώ που έγινε τον Φεβρουάριο καθώς και η επικείμενη πώληση ανάλογου πακέτου, ύψους  6,1 δισ ευρώ από την Εθνική Τράπεζα, τότε το συμπέρασμα που εξάγεται είναι πως η κινητικότητα στο συγκεκριμένo πεδίο αναμένεται έντονη.

Όμως, το πιο σημαντικό στοιχείο της σύνθεσης των δανείων είναι πως από εδώ και μετά θα κυριαρχήσουν τα «κόκκινα» στεγαστικά δάνεια, κατηγορία που συνδέεται άρρηκτα με την κοινωνική συνοχή και ηρεμία. Μιλάμε για τη χώρα που το ποσοστό ιδιοκατοίκησης, παρά τη μείωση κατά τη δεκαετία 2010-20, διαμορφώνεται σήμερα στο 75%. Μιλάμε για τη χώρα που οι υπερβολές και οι σκοπιμότητες στις εγκριτικές διαδικασίες χορήγησης την δεκαετία 2000-2010 έφτασαν στο επίπεδο της αμερικανικής κτηματαγοράς που οδήγησε στο κραχ των ενυπόθhκων δανείων του 2007. Τότε που ο τσάρος της ελληνικής οικονομίας Αλογοσκούφης καθησύχαζε τους δανειολήπτες, προτάσσοντας μία επίπλαστη εμπιστοσύνη στα στατιστικά στοιχεία, με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα. Από τότε που η ελληνική Πολιτεία ουσιαστικά «ένιψε τας χείρας της» σε σχέση με την ευθύνη που της αναλογούσε, με μοναδική ουσιαστική παρέμβαση τον νόμο Κάτσέλη.

Μάλιστα, οι εταιρίες διαχείρισης «κόκκινων» δανείων, οι επονομαζόμενες servicers, προχωρούν προκλητικά ένα βήμα παραπέρα και ζητούν χαλάρωση των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει, δεσμεύσεις που έχουν σχέση με τους εισπρακτικούς στόχους επίτευξης, στο πλαίσιο των τιτλοποιήσεων του σχεδίου «Ηρακλής». Το Ελληνικό Δημόσιο μέσω του «Ηρακλή» έχει εγγυηθεί για τίτλους (senior notes) ύψους 12 δισ. ευρώ. Για να μην γίνει η ενεργοποίηση της κρατικής εγγύησης, οι εταιρείες έχουν συγκεκριμένους στόχους είσπραξης. Η αρχική χρονική διορία για την επίτευξη των στοχων ήταν αρχικά 12 μήνες, λόγω covid-19 επεκτάθηκε στους 24 μήνες, ενώ εκ νέου ζητείται η παράταση να φτάσει τους 48 μήνες!

Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει την παράταση του μηχανισμού μέχρι τον Οκτώβριο του 2022, ενώ αναμένεται αίτημα προς την DG Comp που έχει και τον τελικό λόγο.

Ζούμε στη χώρα που έχει εναποθέσει τις ελπίδες της στον νέο πτωχευτικό κώδικα, πόνημα το οποίο οι «ειδικοί» ήδη τον τιτλοφόρησαν ως «δεύτερη ευκαιρία»! Όπου ως ευκαιρία νοείται για παράδειγμα, η αποδοχή του «κόκκινου» δανειολήπτη στεγαστικού ότι θα χάσει το σύνολο της περιουσίας του, η οποία θα ρευστοποιηθεί με επίσημη νομική και δικαστική απόφαση-δέσμευση. Έτσι, οι δανειολήπτες θα μπορούν να ζήσουν το υπόλοιπο της ζωής τους «απαλλαγμένοι» από χρέη, πληρώνοντας ένα εύλογο ενοίκιο για να χρησιμοποιήσουν, εφόσον το επιθυμούν, το κατασχεμένο σπίτι τους. Την οικία που στέγασαν όνειρα και κόπους, αυτή που έμεινε έρμαιο αόρατων συμφερόντων, πλήρως νομιμοποιημένων από τις επίσημες αρχές. To σπίτι που έγινε αλόγιστη θυσία, αυτών που ποτέ δεν αναλαμβάνουν το μερίδιο ευθύνης που τους αναλογεί, απολαμβάνοντας μιας ιδιότυπης ασυλίας που υπερκαλύπτει νόμους, κοινωνίες και ανθρώπους.