Ο νεοπτωχισμός του Πλούτου, η εικόνα του μέλλοντος

H ατέρμονη λειτουργία ενός διαθλαστικού φακού

Διεθνής χρηματαγορές και επιχειρήσεις, ένας κόσμος φτιαγμένος με φήμες, ειδήσεις και εξελίξεις. Ένα «οικοσύστημα» αυτόνομο, αυτοτροφοδοτούμενο και αλληλεξαρτώμενο, αφού στην άνοδο και πτώση του πυροδοτεί το φαινόμενο της αλυσιδωτής αντίδρασης (chain reaction) σε τοπικές οικονομίες και κοινωνίες.

Το 2020, από τον Μάρτιο και μετά που ο κορωνοϊός επέλασε παγκόσμια, αυτή η εικόνα κυριάρχησε. Μετά την καταβύθιση του Μαρτίου, οι χρηματαγορές ανά τον κόσμο πραγματοποίησαν ένα bull rally, ενδεικτικά ο Dow Jones έφτασε στις 30.000 μονάδες.

Ο περίφημος Elon Musk, μέσω της Tesla, είδε 140 δις δολάρια να προστίθενται στον προσωπικό του κορβανά. Αντίστοιχα, ο Jeff Bezos μέσω της Amazon και ο Marc Ζuckerberg μέσω της Facebook, αύξησαν την χρηματιστηριακή αξία των κολοσσών τους κατά 100 δις δολάρια, συνολικά.

Την ίδια περίοδο στις ΗΠΑ, η ακραία φτώχεια αυξήθηκε δραματικά, αφού μέχρι το τέλος του 2021 υπολογίζεται πως πάνω από 30 εκατομύρια ενήλικοι αμερικάνοι θα βρίσκονται σε κατάσταση υποσιτισμού. Προεκτείνοντας τη σκέψη, συνδέουμε το «οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι και οι φτωχοί, φτωχότεροι» με την κοινωνική και εργασιακή απόληξη του χρηματιστηριακού παιγνίου. Οι μελέτες από έγκυρους διεθνείς οργανισμούς για το 2020, δείχνουν ότι μετοχές εταιρειών που βασίζονται λιγότερο στους υπαλλήλους σαφώς και υπεραπέδωσαν, έναντι των εταιριών που βασίζονται στην ένταση της ανθρώπινης εργασίας. Η Tesla απέδωσε ποσοστό +700%, ενώ παραδοσιακές επιχειρηματικές αλυσίδες χονδρικής που βασίζονται στην πρωτογενή παραγωγή και τον δευτερογενή μεταποιητικό κλάδο και το παραδοσιακό εμπόριο σημείωσαν αρνητική επίδοση, ειδικά στην Ευρώπη.

10 εκατομύρια μόνιμες θέσεις εργασίας σε ΗΠΑ και Ευρώπη απωλέσθησαν οριστικά και η δήλωση-χρησμός του Μπιλ Γκέητς για συρρίκνωση υπηρεσιών επιχειρησιακών ταξιδίων και επιχειρηματικού real estate (leasing, rent, sale) δείχνει την κατεύθυνση.

Οι περίφημες «αγορές» πάντα θα ενθαρρύνουν εταιρικές πρακτικές που επικεντρώνουν στη μείωση του κόστους εργασίας. Η μόνιμη επωδός είναι η σκέψη πως τις δεκαετίες 1980-2000 σημειώθηκε τεράστια παγκόσμια αύξηση του εργατικού δυναμικού και αυτό φέρνει σε δύσκολη θέση τις εταιρείες, που στο νέο περιβάλλον δεν έχουν τη δυνατότητα να ανταπεξέλθουν με αυτά τα δεδομένα.

Ο Elon Musk, μέσω της Tesla, είδε 140 δις δολάρια να προστίθενται στον προσωπικό του κορβανά. Ο Jeff Bezos μέσω της Amazon και ο Marc Ζuckerberg μέσω της Facebook, αύξησαν την χρηματιστηριακή αξία των κολοσσών τους κατά 100 δις δολάρια, συνολικά.

Βέβαια, αποσιωπάται εντέχνως το γεγονός πως ακριβώς την ίδια περίοδο το «λογιστικό χρήμα» καθιερώθηκε ως κανόνας εξέλιξης και χρησίμευσε ως ελατήριο εκτόξευσης για τους ολίγους και ισχυρούς, ορατούς και (κυρίως) αόρατους. Μυθικά ποσά τροφοδότησαν τη λειτουργία ενός ολιγοπώλιου, ενός κλαμπ με αυστηρούς κανόνες εισόδου, που ελέγχει κράτη και ζωές εν τέλει.

Ανοίγοντας την αυλαία για το 2021, φαίνεται πως «οι επενδυτές» του διεθνούς χρηματιστηριακού παιχνιδιού στοιχηματίζουν υπέρ μίας μόνιμης αλλαγής στη δομική σύνθεση της αγοράς εργασίας και της οικονομίας. Οι κεντρικές τράπεζες μοιάζουν να βρίσκονται σε πληθωριστική προοπτική και ο φόβος είναι πως αυτό οδηγεί σε καταστάσεις ακινησίας και ανακύκλωσης της ύφεσης, ειδικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση που η πολιτική ενοποίηση αποτελεί όνειρο απατηλό.

Ο κορωνοϊός φαίνεται πως επιτάχυνε τον κοινωνικό μετασχηματισμό και τις ασύλληπτες ανισότητες πλούτου και φτώχειας. Η αρνητική του επίδραση σε μακροπρόθεσμες τάσεις και προοπτικές έχει παγιοποιηθεί. Οι εξελίξεις στα χρηματιστήρια του δυτικού κόσμου θα συνεχίσουν την ίδια προβλέψιμη πορεία εν μέσω μίας «φούσκας», σαν αυτή που ζητούν οι λοιμωξιολόγοι να δημιουργήσουμε ώστε να προστατέψουμε την υγεία μας απέναντι στον ιό. Βέβαια, αυτός ο παράλογος οικονομικός προστατευτισμός είναι προφανώς αδιέξοδος με αποτέλεσμα ο παράλληλος δρόμος, εν μέσω κορωνοϊού, να αναδειχθεί και αναπτυχθεί με ιλιγγιώδεις ρυθμούς εξάπλωσης. Είναι η εναλλακτική οικονομία, ο ψηφιακός συναλλακτικός μετασχηματισμός, ο κόσμος των κρυπτονομισμάτων (peer to peer), που ήδη αναδύθηκε στην επιφάνεια και συμπαρέσυρε στο διάβα του παραδοσιακούς παίκτες. Θεωρείται περίπου βέβαιο πως για την εγκαθίδρυση της νέας εποχής θα απαιτηθεί μακροπρόθεσμος ορίζοντας οπότε η αβεβαιότητα, η μεταβλητότητα και συρρίκνωση της εργασίας αποτελούν προφανώς το τρίπτυχο που ήλθε για να μείνει.

Άνθρωπος, αγορές και οικονομία, η ατέρμονη λειτουργία ενός διαθλαστικού φακού, που διαμέσου του παραμορφώνεται εν τέλει η ίδια η ζωή.