Joe Strummer, επαναστάτης με αιτία

Η αντίσταση που είναι αυτονόητη, η νίκη που φέρνει την ήττα

Ο Joe Strummer έφυγε από τη ζωή το 2002 αλλά κάθε αναφορά σε αυτόν,  λειτουργεί ως μουσική ενδοσκόπηση, φόρος αναγνώρισης για τον σημαντικότερο –κατά την ταπεινή μου άποψη- μουσικάνθρωπο των τελευταίων 50 χρόνων. Κι αν κάποιος θεωρεί υπερβολικό τον χαρακτηρισμό, φτάνει να ανατρέξει στον μουσικό θησαυρό των Clash, που ενδύθηκε με την πολιτική και κοινωνική καταγραφή της βρετανικής ζωής της δύσκολης περιόδου 1975-1985. Ο Joe Strummer κατέλαβε σιωπηλά ένα μεγάλο μέρος της ύπαρξής μας, και τα ίχνη του παραμένουν ανεξίτηλα χαραγμένα στο πέρασμα του χρόνου.

Ντραμς που αντηχούσαν ως κύμβαλα πολέμου, κοφτές κιθαριές και φωνή, γρήγορο στυλ, εκπληκτικά μοτίβα με ροκ, πανκ και reggae εναλλαγές, κανείς άλλος δε μπόλιασε τόση reggae στον κορμό του πανκ. Οι Clash έγιναν ταυτόχρονα αγαπητοί, από τους πιτσιρικάδες αλλά και τους μεγαλύτερους. Το απαράμιλλο ψιλόλιγνο, αντάρτικο στυλ τους έγινε το πραγματικό spot the difference της εποχής τους. Έκαναν μουσικό μονοπάτι, έννοιες παναθρώπινες και ουμανιστικές, μακριά από το μονότονο καταγγελτικό μοτίβο των γκρουπ της εποχής.

Ο Strummer μίλησε απλά και σύνθετα, ταυτόχρονα:

Αγαπούσαμε τον Chuck Berry, τον Slim Harpo. Δεν είχαμε ακούσει ποτέ για τον Ένγκελς, αν καταλαβαίνεις τι εννοώ. Η πολιτική ήταν εκεί στο δρόμο, μπροστά μας. Δεν είχα τίποτα για να ζήσω. Μη με ρωτάς πως προέκυψε η πολιτική για μένα. Έχω πλύνει πολλά πιάτα. Έχω σκάψει τάφους. Έχω καθαρίσει τουαλέτες. Δεν κάνω πλάκα. Τίποτα απ’αυτά δεν είναι υπερβολή. Έπλυνα πιάτα, έφτιαξα ομελέτες, έσκαψα τάφους, καθάρισα τουαλέτες, κούρεψα γρασίδια. Έκανα αυτά που οι νέοι κάνουν. Δεν είχα τίποτα πίσω μου.

Το “The Clash” κυκλοφόρησε το 1977 και προμήνυε τι θα επακολουθούσε. Το White Riot δίνει το στίγμα ενώ το Police and thieves (διασκευή των Lee Perry & Junior Murvin) εμπεριστατώνει τη φιλοσοφία τους.

Στο τέλος του 1979 κυκλοφορεί το αριστουργηματικό “London calling”. 19 τραγούδια από το εκπληκτικό ομώνυμο μέχρι το “Train in vain”,  όλα από αξιοπρεπή μέχρι εξαιρετικά και διαφορετικά μεταξύ τους. Ποπ και ska θέτουν τα όρια, τα ενδιάμεσα στυλ παρελαύνουν με τρόπο εύφορο μέχρι ηδονιστικό. Υπερκαταναλωτισμός, ναρκωτικά, ξεπούλημα, αγώνας, ρατσισμός, ιστορίες παρανόμων, ακόμα κι ένα τραγούδι για τον Montgomery Clift. Το θρυλικό εξώφυλλο, παραλλαγή εξωφύλλου του Elvis, με την επιδραστική φωτογραφία του Simonon να σπάει το μπάσο του στη σκηνή.

Ακολούθησε ένα άλμπουμ με 36 τραγούδια που γράφτηκαν σε 3 εβδομάδες! Το θαύμα της έμπνευσης στο τριπλό Sandinista (Δεκέμβριος 1980) που η εταιρεία συμφώνησε να πωλείται σε τιμή διπλού. Δεν αποτιμήθηκε ποτέ από τη μουσική βιομηχανία ό φόρος τιμής που του αντιστοιχούσε. Δεν υπήρξε ποτέ δίσκος στην παγκόσμια ιστορία όπως αυτός. Κι ο Strummer πιο πολιτικός, αντιπολεμικός, συγκινητικός από κάθε άλλη φορά.

Οι Clash κυκλοφόρησαν, με ένα πρόχειρο μέτρημα, 130 κομμάτια, τα 55 μέσα στη διετία 79-80. Ίλιγγος!  Όσο να ψάξεις, δεν πρόκειται να βρεις άλλο γκρουπ που το έκανε έτσι.

Στίχοι βγαλμένοι από τα πολύ ανθρώπινα ενδότερα, η αντίσταση που είναι αυτονόητη, η νίκη που φέρνει την ήττα:

Χόρεψα μ’ ένα κορίτσι στο ρυθμό ενός βάλς που γράφτηκε για να χορευτεί στο πεδίο της μάχης. Χόρεψα στο σκοπό της φωνής ενός κοριτσιού, μιας φωνής που έλεγε “αντιστεκόμαστε μέχρι να πέσουμε, αντιστεκόμαστε μέχρι να πέσουν όλα τ’ αγόρια”. Καθώς χορεύαμε ήρθε η είδηση πως χάσαμε τον πόλεμο.

Στίχοι που η αλήθεια αναδύεται στην επιφάνεια, αργά, καθαρά και έντιμα. Στίχοι γραμμένοι με το αίμα των καταπιεσμένων και αδυνάμων. Στίχοι χωρίς προσπάθεια για εξωραϊσμό χαλκιδευμένων δήθεν ηρώων:

Oι κραυγές των βασανισμένων, θυμήσου τον Allende και τις μέρες πριν, πριν έρθει ο στρατός, σε παρακαλώ θυμήσου τον Victor Jara στο Santiago Stadium… και τον Κόλπο των χοίρων το 1961, η Αβάνα που πολέμησε τον playboy στον κουβανέζικο ήλιο, για τον Κάστρο υπάρχει μόνο ένα χρώμα, είναι πιο κόκκινο απ’το κόκκινο, οι σφαίρες της Washington θέλουν τον Κάστρο νεκρό… Κι αν βρεις αφγανό αντάρτη που οι σφαίρες της Μόσχας δεν πέτυχαν, ρώτα τον αν σκοπεύει να ψηφίσει κομμουνιστές… Ρώτα τον Δαλάι Λάμα στους λόφους του Θιβέτ, πόσους μοναχούς οι κινέζοι πέτυχαν…”

Το “Combat rock” του 1982 ήταν ο ώριμος δίσκος τους. Τα “Rock the Casbah”, “Should I stay or should I go” είναι η διεύρυνση στο πιο mainstream rock χωρίς να απαρνηθούν τα θεμελιώδη.

“Η μουσική πάει κατευθείαν στο μυαλό και την καρδιά του ατόμου. Πιο άμεσα και με περισσότερες διαστάσεις από το γραπτό λόγο. Κι αν αυτό δεν μπορεί να αλλάξει κάποιον, τότε δεν ξέρω τι μπορεί. Η μουσική μπορεί να σε χτυπήσει δυνατά σαν ρόπαλο του baseball. Αλλά δεν είναι υπόθεση μιας νύχτας. Δεν μπορείς να αναμένεις γρήγορη αλλαγή. Υποθέτω πως είναι μια οργανική εξέλιξη”.

Ο Strummer αναχώρησε την κατάλληλη στιγμή, όχι νωρίς όπως ο Cobain ή ο Curtis. H αποτίμησή του είναι ακριβής και δίκαιη. Ήταν απόλυτος εκφραστής της μουσικής που επιθυμεί ο κοινωνικοποιημένος, πολιτικοποιημένος, εν τέλει «ψαγμένος» ροκάς. Το sex, drugs & rocknroll απομυθοποιήθηκε με τρόπο συνταρακτικό.

Strummer για ναρκωτικά:

Tώρα οι περισσότεροι φίλοι μου στο Λονδίνο είναι στους Narcotics Anonymous. Δεν μπορούν να πιουν ούτε ένα ποτήρι κρασί. Μόνο τσιγάρα και καφέ. Είναι παντοτινό. Ποτέ δε μ’άρεσε η ηρωίνη. Ποτέ δεν πήρα. Θα πρέπει να κάπνισα μια φορά στην Ολλανδία. Θυμάμαι ακόμα τον τύπο που έλεγε “Zis next joint has the heroin in it.” Θα πρέπει να τράβηξα μια ρουφηξιά. Κι αυτή ήταν η μοναδική φορά που πλησίασα την ηρωίνη.

Μουσική που σε κρατά ζωντανό μέσα σε μία επίπλαστη και τιμωρητική αλήθεια, μηνύματα που σε παίρνουν από το χέρι και σε οδηγούν στον πυρήνα της περισυλλογής, μουσική από μουσικούς δημιουργούς με ήθος.

Η ψυχή έχει τον τρόπο της να εκφράζει την ευγνωμοσύνη σ’ αυτούς που της πρόσφεραν το μεγαλειώδες. Αξέχαστος ο δικός μας Joe, μόνιμος συνοδοιπόρος, καμπανάκι συναγερμού όταν παραμερίζουμε τα ιδεώδη, υπόμνηση ότι ο κόσμος ανήκει στους ανθρώπους.

The future is unwritten.